Czy sztuczna inteligencja może być zbyt ideologiczna?

Trump mówi: koniec z woke AI

W lipcu 2025 Donald Trump podpisał rozporządzenie wykonawcze, które może całkowicie zmienić sposób, w jaki amerykańskie firmy technologiczne trenują swoje modele sztucznej inteligencji. Rozpoczęła się kolejna bitwa w wojnie kulturowej – tym razem pod hasłem: anti woke AI.

Rozporządzenie federalne zakazuje agencjom rządowym korzystania z AI, które „promują ideologiczny aktywizm”, „wspierają narracje DEI (diversity, equity, inclusion)” lub „przekłamują historię na rzecz politycznej poprawności”. W zamian wprowadza zasady tworzenia „neutralnej AI”, która ma być „wolna od uprzedzeń ideologicznych”.

Ale czy sztuczna inteligencja może być naprawdę neutralna?

Co zakłada „anti woke AI order”?

Rozporządzenie nie ogranicza się do rządowych zamówień publicznych. Zachęca również prywatne firmy do:

• dostosowania modeli LLM do zasad „neutralności”,
• publikowania dokumentacji wskazującej na brak „woke bias”,
• eliminowania mechanizmów „autocenzury” w chatbotach (np. Claude, ChatGPT, Gemini),
• zgłaszania naruszeń do Federalnej Rady ds. Transparentności AI.

Zalecenia te mogą szybko stać się wymogami – jeśli dana firma będzie chciała współpracować z rządem USA lub instytucjami publicznymi.

Co to oznacza w praktyce?

Dla firm AI:

• konieczność zmiany datasetów treningowych, usuwania „kontrowersyjnych” wątków związanych z rasą, tożsamością płciową, historią USA,
• ryzyko utraty kontraktów publicznych, jeśli ich AI będzie „zbyt progresywna”,
• nacisk polityczny na „dostosowanie się do amerykańskich wartości” – co nie zostało zdefiniowane.

Dla użytkowników:

• ograniczenia odpowiedzi na pytania związane z równością, inkluzywnością, feminizmem, prawami mniejszości,
• powstawanie różnych wersji modeli – „rządowych” i „komercyjnych”,
• nieprzejrzystość tego, co zostało usunięte lub zmienione „dla bezpieczeństwa”.

Czy AI może być wolna od ideologii?

To pytanie bardziej filozoficzne niż technologiczne. Dane, na których uczymy AI, pochodzą ze świata – który nie jest neutralny. Historia, literatura, dane medyczne, opinie – wszystko niesie za sobą wartości, narracje i punkt widzenia.

Stworzenie „anti woke AI” oznacza więc wybór innego zestawu uprzedzeń – a nie ich całkowite wyeliminowanie.

Przykłady:

• chatbot, który nie odpowie na pytania o dyskryminację rasową – bo „to zbyt ideologiczne”,
• system rekrutacyjny, który ignoruje różnorodność jako czynnik równoważenia szans – bo „neutralność znaczy równe traktowanie wszystkich” (co nie zawsze oznacza sprawiedliwość),
• AI do nauczania historii, która pomija niewygodne tematy (jak niewolnictwo, ruchy obywatelskie), by nie być „woke”.

Konsekwencje globalne

Amerykańskie modele AI (jak OpenAI, Anthropic, Meta AI) są używane na całym świecie. Polityczna presja na ich „odideologizowanie” może spowodować, że:

• inne kraje (np. UE, Kanada) zaczną tworzyć konkurencyjne modele zgodne z lokalnymi wartościami,
• wzrośnie popyt na open-source AI, które każdy może dostosować po swojemu,
• zaufanie do amerykańskich dostawców AI zostanie osłabione – bo użytkownicy nie będą wiedzieli, co zostało usunięte z modelu.

Źrdła

Link: TechCrunch

Opis: Dekret Trumpa zakazuje „woke AI” w kontraktach rządowych, wymagając neutralności ideologicznej. Może to wpłynąć na firmy technologiczne, wywołując obawy o cenzurę i dostosowywanie danych do polityki administracji. Eksperci wskazują na trudności w osiągnięciu obiektywizmu w modelach AI.